Mustafa Toprak 1964 yılında Erzincan’da doğdu. İlk-Orta ve Lise tahsilini Erzincan’da tamamladı. 1986 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü’nden mezun oldu.
Aynı yıl İçişleri Bakanlığı’nın açmış olduğu Kaymakam Adaylığı yarışma sınavını kazandı. 1987 yılında İçel İli kaymakam adayı olarak göreve başladı. 1988-1989 yılları arasında 1 yıl süre ile İçişleri Bakanlığı tarafından ingilizce dil öğrenimi ve mesleki çalışmalarda bulunmak üzere İngiltere’ye gönderildi. İngiltere’nin Margate şehrinde “Fitzroy College of English”de dil eğitimi aldı ve İngiliz yönetim sistemi ve kurumlarında inceleme ziyaretlerinde bulundu. İngiltere dönüşünde 6 ay süreyle Kütahya İli Emet İlçesi Kaymakam vekilliği görevini yürüttü.Kaymakamlık Kursunu üstün başarılı olarak tamamladı.
1990-1992 yılları arasında Kayseri İli İncesu Kaymakamlığı, 1992-1994 yılları arası Ağrı İli Taşlıçay Kaymakamlığı, 1994-1997 yılları arasında da Bitlis İli Ahlat Kaymakamlığı görevlerinde bulundu. 1997-2001 yılları arasında Rize Vali Yardımcılığı yaptı. Görev süresi içerisinde çeşitli kurs ve seminerlere katıldı.
2001 yılında İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu’na Mülkiye Müfettişi olarak atandı ve 6 ay sonra Mülkiye Başmüfettişi oldu.
2003 yılında Turizm Bakanı Sayın Güldal AKŞİT’in danışmanı olarak Turizm Bakanlığında görev yaptı. Daha sonra 2 yıla yakın bir süreyle Sosyal Hizmetler, Aile, Kadın ve Özürlülerden Sorumlu Devlet Bakanı Sayın Güldal Akşit’in, Devlet Bakanı Başdanışmanı olarak görev yapan TOPRAK, buradaki görev süresi içerisinde Sayın Bakanın talimatları çerçevesinde; Özürlüler Kanunu, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmet ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması konularında Bakanlıkta yürütülen kanun tasarıları hazırlık çalışmalarını yönetti.
İçişleri Bakanlığı Mülkiye Başmüfettişliği yanında, 2005 yılı Şubat ayı ile 2007 yılı Mart ayları arasında iki yılı aşkın süreyle İçişleri Bakanlığı Genel Sekreteri olarak görev yaptı ve görev süresi içerisinde İçişleri Bakanlığı ile bir çok ülke İçişleri Bakanlıkları arasında imzalanan ve yürütülen güvenlik ve işbirliği anlaşma çalışmalarında bulundu.
İçişleri Bakanlığı Genel Sekreteri olarak görev yapmakta iken 05/03/2007 Tarih ve 2007/11773 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile Çorum Valiliğine atandı ve bu görevi 23/03/2007 tarihinden bu yana yürütmekte iken 11.05.2010 tarih ve 2010/407 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile Diyarbakır Valiliğine atandı. Diyarbakır Valiliği görevini 01.06.2010 tarihinden itibaren yürütmekte olan VALİ Mustafa TOPRAK, ingilizce bilmekte olup, Hazine Avukatı Selime TOPRAK ile evli ve iki kızı bulunmaktadır